Ameryka Łacińska dzisiaj

Do Ameryki Łacińskiej zalicza się państwa Ameryki Południowej i Środkowej. Rozwojowi gospodar­czemu w tych krajach towarzyszy nierozsądna eksploatacja bogactw naturalnych. Dopiero niedawno rządy krajów Ameryki Łacińskiej podjęły próby ograniczenia strat w środowisku naturalnym.

Ameryka Łacińska obejmuje Amerykę Cen­tralną, region Karaibów oraz Amerykę Południową. Na obszarze tym znajdują się 33 niepodległe państwa i 13 terytoriów zależnych. Przeważająca większość mieszkańców Ameryki Łacińskiej posługuje się językiem hiszpańskim lub portugalskim. Należą one do romańskiej grupy językowej wywodzącej się z łaciny - stąd nazwa regionu. W niektórych regionach językami urzę­dowymi są wprawdzie angielski lub holenderski, ale obszary te stanowią zaledwie 2,6% powierzch­ni całej Ameryki Łacińskiej.

Według klasyfikacji Organizacji Narodów Zjed­noczonych wiele państw tego regionu to kraje roz­wijające się. Kraje należące do tej grupy charakte­ryzują się niską wartością produktu krajowego brutto (PKB) w przeliczeniu na jednego miesz­kańca. W 1994 roku zaledwie kilka państw Ame­ryki Łacińskiej mogło pochwalić się PKB na jed­nego mieszkańca wyższym niż 5000 dolarów. Były to Bahamy (12342 dolarów), Portoryko (11469), Barbados (10586), Gujana Francuska (22516). Na końcu tej listy znajdowały się: Boliwia (487 do­larów), Surinam (853), Gujana (655), Honduras (532), Nikaragua (433) oraz Haiti (266). Dla po­równania, w najbogatszym państwie świata, Japo­nii, wartość PKB na jednego mieszkańca wynosi prawie 37 tysięcy dolarów.

Większość państw Ameryki Łacińskiej zali­czono do grupy państw o dochodach średnich lub nieco wyższych. Do państw o średnim dochodzie należą Boliwia, Paragwaj, Wenezuela oraz liczne kraje karaibskie. Do grupy państw o dochodach nieco wyższych od średnich zalicza się m.in. naj­większe państwa Ameryki Łacińskiej - Argentynę, Brazylię i Meksyk. Jeszcze w latach 80. wydawało się, że część zamożniejszych państw regionu ma szansę osiągnąć wskaźniki rozwoju charaktery­zujące rozwinięte, wysoce uprzemysłowione kraje z silną klasą średnią. Niestety, obok nielicznej grupy ludzi stosunkowo zamożnych żyje ogrom­na rzesza ludzi biednych, często znajdujących się poniżej progu ubóstwa.

Od 1940 roku liczba ludności Ameryki Łaciń­skiej uległa potrojeniu, głównie z uwagi na wyso­ki wskaźnik urodzeń i upowszechnienie dostępu do opieki medycznej. W większości państw tego regionu noworodki mają obecnie szanse przeżyć od 65 do 70 lat, podczas gdy w 1975 roku oczeki­wana długość życia wynosiła tylko 62 lata. Jak zawsze, krajami o najkrótszej oczekiwanej długo­ści życia są państwa o najniższym PKB w przeli­czeniu na jednego mieszkańca. Wskaźnik urodzeń rośnie gwałtownie w całym regionie, w związku z czym społeczeństwo Ameryki Łacińskiej jest bardzo młode - około 1/3 mieszkańców stanowią dzieci poniżej 15-go roku życia. Tak duży odsetek ludności nieaktywnej zawodowo powoduje zwięk­szone wydatki na oświatę i służbę zdrowia. Od 1960 roku wskaźnik śmiertelności dzieci (liczba zmarłych dzieci w wieku poniżej 5 lat na 1000 żywych urodzeń) spadł ze 157 do 72.

Znacznie zwiększył się również dostęp do oświaty. Około 85 procent mieszkańców Ameryki Łacińskiej potrafi czytać i pisać. W pozostałych krajach rozwijających się na świecie (Afryka, Indie i Azja Południowo-Wschodnia), wskaźnik ten jest znacznie niższy. W porównaniu z innymi krajami rozwijającymi się kobiety mają łatwiejszy dostęp do szkół. Niepiśmiennych kobiet jest tylko o 5 pro­cent więcej niż mężczyzn. Na 1000 mieszkańców przypada średnio 40 naukowców i inżynierów, czy­li cztery razy więcej niż w pozostałych krajach rozwijających się.